یکپارچه‌سازی داده‌ها در زنجیره معدن تا محصول، پیش‌نیاز توسعه صادرات

دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران، با تأکید بر ضرورت تحول در نظام‌های مدیریت کیفیت صنایع معدنی، گفت: توسعه صادرات پایدار در بخش‌هایی مانند فولاد، مس و آلومینیوم بدون یکپارچه‌سازی داده‌ها در کل زنجیره «معدن تا محصول نهایی» امکان‌پذیر نیست.

به گزارش تجارتخانه 24، امیر حیدری،دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران گفت: در شرایطی که اقتصاد کشور با عدم قطعیت‌های گسترده، نوسانات بازار‌های جهانی و محدودیت‌های فناورانه روبه‌رو است، کیفیت دیگر صرفاً یک ابزار کنترلی یا موضوعی مرتبط با استاندارد‌ها نیست، بلکه به یک مزیت راهبردی در کل زنجیره ارزش تبدیل شده است.

به گفته وی کیفیت در صنایع معدنی از مرحله اکتشاف و استخراج آغاز می‌شود و تا فرآوری، ذوب و تولید محصول نهایی ادامه دارد. از این منظر، هرگونه ضعف در کیفیت مواد معدنی، کنترل فرآیند‌ها یا فناوری‌های تولید می‌تواند در نهایت به کاهش کیفیت محصول نهایی و افت توان رقابتی صادراتی منجر شود.

حیدری تأکید کرد: در نگاه‌های نوین مدیریتی، زنجیره معدن تا تولید محصولاتی مانند فولاد، مس و آلومینیوم یک سیستم یکپارچه محسوب می‌شود و کیفیت محصول نهایی بازتاب مستقیم کیفیت داده‌ها، فرآیند‌ها و تصمیم‌گیری‌ها در تمام این مسیر است.

دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از صنایع معدنی کشور همچنان با استاندارد‌های روز دنیا فاصله دارند گفت: این فاصله تنها به فناوری محدود نمی‌شود و ابعاد دانشی و مدیریتی نیز دارد. در حالی که شرکت‌های بزرگ معدنی جهان به سمت دیجیتالی‌سازی کامل فرآیندها، استفاده از هوش مصنوعی در کنترل کیفیت، پایش لحظه‌ای تولید و یکپارچه‌سازی داده‌ها حرکت کرده‌اند، بسیاری از واحد‌های داخلی همچنان از روش‌های سنتی کنترل کیفیت و نمونه‌برداری‌های مقطعی استفاده می‌کنند.

دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران گفت: شکاف موجود بیش از آنکه ناشی از کمبود منابع باشد، نتیجه تأخیر در حرکت به سمت نظام‌های داده‌محور و مدیریت هوشمند کیفیت است.

به گفته حیدری، بخشی از مشکلات کیفیت در صنایع فولاد، مس و آلومینیوم به فرسودگی تجهیزات بازمی‌گردد. تجهیزات قدیمی معمولاً دقت پایین‌تری در کنترل فرآیند‌ها دارند، نوسان کیفیت تولید را افزایش می‌دهند و مصرف انرژی بیشتری دارند.

وی تصریح کرد: بسیاری از بنگاه‌ها حتی با در اختیار داشتن تجهیزات نسبتاً جدید نیز همچنان از روش‌های سنتی مدیریت کیفیت استفاده می‌کنند و همین موضوع مانع افزایش بهره‌وری می‌شود.

دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران گفت: نظام‌های مدیریت کیفیت در معادن زمانی اثربخش خواهند بود که از سطح مستندسازی و اخذ گواهینامه‌های استاندارد فراتر رفته و به ابزاری برای تصمیم‌سازی مبتنی بر داده تبدیل شوند.

به اعتقاد او، چنین رویکردی می‌تواند به کاهش اتلاف در استخراج و فرآوری، افزایش بازیابی مواد معدنی، کاهش ضایعات و ایجاد قابلیت ردیابی مواد اولیه تا محصول نهایی کمک کند.

حیدری راه توسعه صادرات محصولات معدنی و فلزی ایران را در حرکت به سمت «کیفیت ۴.۰» می‌داند؛ مفهومی که بر استفاده از فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا، تحلیل کلان‌داده‌ها و اتوماسیون هوشمند استوار است.

وی افزود، یکپارچه‌سازی داده‌ها در کل زنجیره تولید، بازنگری در نظام‌های استاندارد، نوسازی هدفمند فناوری‌ها و توسعه مهارت‌های نیروی انسانی از مهم‌ترین پیش‌نیاز‌های تحقق این هدف به شمار می‌رود.

دبیر انجمن مدیریت کیفیت ایران معتقد است صنایع معدنی کشور اکنون در نقطه‌ای قرار دارند که کیفیت می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در عبور از محدودیت‌های ساختاری و افزایش قدرت رقابت جهانی ایفا کند.

وی تأکید کرد در شرایط کنونی، کیفیت دیگر یک انتخاب نیست، بلکه شرط بقا و توسعه صنایع معدنی است.